Mijn oog viel op een artikel in de editie ‘Herfst 2024’ van het magazine ‘Vandaag’, en wel het artikel met de titel ‘Dan maak je maar zin‘. De titel van dat artikel komt in de lopende tekst niet terug – of ik ben kippig – zoals wel te doen gebruikelijk met (tussen)koppen.
Nu vond ik dat niet zo erg, want ik was in eerste instantie getroffen door de naam van de geïnterviewde, Rens Bod. Die herinner je mogelijk nog van de amuse ‘Onder professoren‘. Mijn gedachten gaan terug naar de periode dat Rens bij de vakgroep Alfa-informatica studeerde, en ik er naast mijn studie Neerlandistiek als jongste bediende op de computerafdeling (onder de vleugels van die vakgroep) werkte. We troffen elkaar ook op een symposium in Utrecht; ‘Taal Digitaal‘, georganiseerd door het NRC. Rens vertelde dat hij Marvin Minsky graag eens mee wilde maken, alleen al omdat hij zo’n bekendheid en aanzien genoot. Pas veel later zou ik begrijpen dat het werk van Minsky een ijstijd in zou luiden voor het onderzoek naar AI (Artificële Intelligentie), door zijn beperkte blik op het perceptron.
Maar goed, terug naar het interview met Rens in Vandaag. Het interview heeft natuurlijk alles te maken met Bod’s boek “Waarom ben ik hier”.
Het leuk is dat zo’n titel al meteen dubbelzinnig is. Je kunt immers naast ‘Waarom ben ik hier?’ ook lezen ‘Waarom ben ik hier?’. Dat laatste is een beetje in de trant van ‘Wat doe ik hier?’ als je na een avond stappen en flink wat drinken wakker wordt in een bed dat niet het jouwe is.
Bod’s insteek is natuurlijk de meer levensbeschouwelijke, ik neem over:
“Iedereen vraagt zich wel eens af: waarom ben ik hier? Waar doe ik het voor? Wat is de betekenis van dit alles? Veel mensen weten echter niet waar ze het antwoord moeten zoeken, nu ze steeds minder houvast vinden in een geloof. Ga je alsnog op zoek naar religie? Of zoek je naar andere manieren om betekenis te geven aan je leven? De meesten komen uit bij steeds dezelfde vormen van zingeving, zoals een gezin, werk, persoonlijke ontwikkeling of het helpen van anderen. Waarom ben ik hier? laat zien dat er juist een enorme rijkdom aan zingeving bestaat als we kijken naar hoe mensen in andere tijden en culturen met diezelfde vragen zijn omgegaan. In dit toegankelijke boek bespreekt Rens Bod in thematische hoofdstukken de vele zingevingsvormen die de wereld rijk is. Wie had bijvoorbeeld kunnen bedenken dat het streven naar een duurzame aarde al duizenden jaren oud is? Waarom ben ik hier? geeft het eerste historische overzicht van zingeving vanuit een wereldwijd perspectief en biedt ook handvatten voor wie worstelt met zijn eigen zoektocht naar zin en doel.“
Het lijkt dus een interessant boek, denk ook aan passages als:
“Ook voor gelovigen is religie zelden de enige vorm van zingeving. Werk, liefde en vriendschap, schoonheid, nageslacht, maar ook het helpen van anderen, het begrijpen van de wereld, en het streven naar een duurzame aarde zijn andere zingevingsvormen naast religie. Wel kunnen veel niet-religieuze vormen van zingeving onder de paraplu van religie worden gebracht.”
En ook:
“De onbaatzuchtige hulp aan medemensen vinden we ook in veel religies en levensbeschouwingen. In het christendom was het helpen van anderen en het afzien van rijkdom een van de grootste deugden, ja zelfs een voorwaarde voor het binnentreden van het hemelrijk – al was de aardse gang van zaken een stuk weerbarstiger. Ook in het hindoeïsme, het jodendom en de islam worden compassie, barmhartigheid en liefdadigheid tot de hoogste deugden gerekend.”
Vandaag is bekend gemaakt dat er in Nederland een ‘Asielnoodmaatregelenwet‘ aangenomen gaat worden, met elementen als ” het terugsturen van Syriërs naar nog te bepalen veilige gebieden van hun land en de inzet van grenscontroles, vanaf eind november. Ook worden gemeenten niet meer verplicht om vluchtelingen op te vangen en komen er “sobere voorzieningen”. De asielvergunningen die worden uitgegeven zullen verder nog maar drie jaar geldig zijn, in plaats van vijf jaar.”
Met zoiets gieren de verschillende “ikken” (zie het betreffend essay) door lichaam, ziel en geest. Is er voor wie het nodig heeft een vredeswoning? Zoals Bethanië dat was voor de grote eersteling – die ook met een permanente dreiging leefde, en aan wie we nu wel bovengenoemde deugden schatplichtig zijn…
En als je er even geen zin in hebt, dan …
==========================================
Amsterdam, 25 oktober 2024