De platina regel

(gemeenschapsbrief april 2017)

Geïnspireerd op de tekst van Hazel Rose Markus ‘De platinaregel: compact, zwaar, maar de moeite waard’. In: ‘Wetenschappelijke parels’, samengesteld door John Brockman; Maven Publishing 2017.

De gemeenschap is een van mijn liefste plekken, die me veel waard is. Dat komt onder andere omdat er mooie, inspirerende woorden worden gedeeld waardoor de rust weer in mijn hart kan terugkomen. Dat zal mogelijk ook de beleving zijn geweest van de twee leerlingen die in de periode na het overlijden van Jezus op weg waren naar Emmaüs. Ze werden geraakt door de woorden en de toon waarop tegen hen gesproken werd. Daarbij werd de – in woord en in daad – machtig profeet zelf niet herkend; dit is symbolisch als je eens moeite hebt om iets te (be)vatten of te (be)grijpen. Hoe dichtbij is soms iets dat je nodig hebt, terwijl je er toch overheen kijkt… De leerlingen vroegen de inspirator nog bij hen te blijven. Het was al avond geworden, en de dag liep ten einde. Muzikaal is dit verlangen weergegeven in het lied ‘Abide with me’

Je kunt weleens stilstaan bij de vraag ‘Wat is voor mij van waarde?’ En: ‘Wat is me dierbaar?’. Dat zal voor eenieder heel verschillend kunnen zijn, en vaak ook van het moment en je situatie afhangen. Soms is een bepaalde plek je dierbaar vanwege de herinneringen, soms is het verkeren in gezelschap, of juist het je terugtrekken op je zelf van groot belang. Misschien is bepaalde muziek een kostbaar goed voor je, of beeldende kunst, het verblijven in de natuur, of het maken van een wandeling en het hebben van een goed gesprek. Het kunnen ook inzichten zijn die je hebt gelezen, of uitspraken die een grote waarde hebben.

Er is veel vluchtig in snel verglijdende dagen, maar we zullen het vrij snel eens zijn dat bepaalde materialen een waarde vertegenwoordigen, zoals edelstenen of edelmetalen. Medailles in de hoogste klasse zijn niet voor niets van goud, en we noemen een langdurige en duurzame relatie een gouden jubileum. En een platina jubileum bereikt misschien maar 1 op de 100. Zo wordt ook een van de meest typerende zinnen uit het nieuwe testament de ‘gouden regel’ genoemd: “Behandel een ander zoals je zelf behandeld wil worden”. Deze leefregel wordt zowel door Mattheus (7:12) in de Bergrede, als door Lucas (6:31) in de Veldrede genoemd. Dus symbolisch zowel door een wijze leraar, als in een dialoog op ooghoogte.

Genoemde gouden regel kwam al eerder in het Jodendom voor, en kwam ook in vergelijkbare vorm bij Confucius – 500 jaar voor Christus – naar voren, in de variatie ‘doe een ander niet, wat jij niet wil dat jou geschiedt’. In de vele eeuwen die verstreken zijn sindsdien, zien wij in het leven ook verandering, en willen we ons ook herbezinnen door wijzigingen in denken. Als aanvulling op bovengenoemde gouden regel is er ook een ‘platina regel’ geformuleerd. Deze heeft als kern dat je een ander behandelt zoals hij of zij behandeld wil worden. Het verschil lijkt klein, maar is wel een belangrijke perspectief wijziging. Het veronderstelt dat je je inleeft waar de ander behoefte aan heeft, en niet vanuit je zelf invult wat wel goed zal zijn voor hem of haar. Dan moet ik daar weleens moeite voor doen; om die ruimte in mijn denken te laten leiden tot ‘anders’ leven.

Dat de platina regel niet altijd vanzelfsprekend te volgen is, kun je in het groot zien; bijvoorbeeld als je kijkt naar de vormen van ‘ontwikkelingshulp’ aan de zogeheten ‘3e-Wereld landen’. We hebben wel hulp aangeboden waarvan wij dachten dat het goed voor de mensen daar is. Je realiseert je dan pas later dat er een kloof is tussen hen en ons. We wonen en leven in een deel van de wereld dat in zekere aspecten bevoordeeld is; waar je een zelf gekozen opleiding kunt volgen, er allerlei technische hulpmiddelen tot je beschikking staan, we welvarend en goed doorvoed zijn, en dat in een serieuze democratie.

Ook dichterbij kun je wel last hebben van verschil in perspectief. Zo kan het je in meer of mindere mate irriteren dat een ander jou niet tegemoet treedt zoals jij dat zou willen. En zelf ga ik ook wel de fout in, door bijvoorbeeld te bedenken wat een ander wel fijn of prettig zal vinden. Kortom, ik heb nog te oefenen in empathie en compassie…

Zo is er mogelijk vanochtend weer een verlangen ontstaan om bewust te leven, en ín te leven. Met dat mooie doel voor ogen, wil ik mijn mens-zijn verhogen. Dat is bijvoorbeeld een voornemen dat ik meeneem in mijn rondgang.