Het is toevallig Valentijnsdag dat ik deze amuse ‘met liefde’ schrijf (het is ook toevallig dat deze zin 2 betekenissen heeft). Om te voorkomen dat je iebel wordt bij dit onderwerp, beperk ik me tot de kern van Valentijnsdag, namelijk: “een dag waarop geliefden elkaar extra aandacht geven“. De omschrijving duidt op een romantische liefde, maar waarom zou je het niet universeler zien? Bijvoorbeeld:

‘Lieve broer’

of vele andere relaties:

Lieve zus / moeder / vader / dochter / zoon / nicht / neef / tante / oom / oma / opa / buurman / collega / …

Ik heb veel geleerd afgelopen zondag bij Dirk de Wachter, die hier met genoegen mijn exemplaar van zijn boek ‘Vertroostingen’ signeert:

Er is meer bij me naar binnen gekomen dan ik hier kan verwoorden. Ik heb wel eens vaker een gesigneerd boek ontvangen (zie de amuse ‘Onder professoren‘) en wilde wel eens vaker naar een psychiater gaan (zie de amuse ‘Psychiater‘). Maar deze middag was ontroerend indrukwekkend. Ik zal met wat citaten uit het voorwoord van het boek schetsen hoe de beginpositie al was:

“Zelf heb ik veel geluk gehad op mijn persoonlijke pad. De weg verliep voorspoedig, de valpartijen waren beperkt, vooral de nabijheid en de bijstand van vele medemensen waren mijn deel. Ik ben een dankbaar mens. Vanuit die geprivilegieerde positie kan ik mij engageren om anderen bij te staan. Dat is wat ik […] in ieder geval probeer te doen. Het geeft zin aan mijn bestaan.”

In interviews verhaalt hij hoe hij – zelf arts – in Parijs in Centre Pompidou ineens bloed verloor vanuit zijn darmen:

“Vorig jaar kwam ik plots voor een haarspeldbocht te staan, boven een diepe afgrond. Zoals veel mensen werd ik geconfronteerd met een levensbedreigend gezondheidsprobleem. De positie van hulpverlener die ik zo goed ken, draaide plots om naar die van een afhankelijke en hulpbehoevende patiënt. Een bijzondere ervaring: bedreigend, angstwekkend, de dood ademde koud in mijn nek.”

En hoe wel zijn boek ‘Vertroostingen’ heet, gaat het volgens mij vaak ook over liefde. Hij vervolgt dan ook:

“Toch donderde ik niet in de afgrond. Opnieuw waren mijn geliefden daar om mij vast te houden. Een meer wezenlijke beleving bestaat er volgens mij niet. Ik had alweer geluk. In noodlijdende situaties gedragen worden door je bezorgde naasten is een diepmenselijke ervaring, waarin de mensheid zich toont in haar meest verheven kant.“

Je kunt je zo een beetje voorstellen hoe het gesprek met hem binnenkomt, in die intieme omgeving van De Rode Hoed – je ervoer echt een schuil-kerk;

En als je zo door ‘Vertroostingen’ gaat, is er een glimlach van herkenning als De Wachter schrijft over bijvoorbeeld zijn bezoek aan AMUZ (zie de amuse ‘AMUZe – 4D‘). En het gedicht dat hij in het hoofdstuk ‘Troost door poëzie’ aanhaalt van Wislawa Szymborska deed me denken aan haar gedicht ‘De vrouw van Lot’ dat we in 2020 bij de kerstwijding hebben gebruikt.

Je voelt bij De Wachter in zijn spreken – en werken – de centrale rol van de liefde; daarover heeft hij ook een boek geschreven, ‘een pleidooi om gewoon te doen. Want alleen dan, als we niks forceren, kan de liefde in volle glorie verschijnen’. En dat kan dan uiten in Vertroostingen; ieder hoofdstuk belicht een kans om dat te ervaren en te bieden. Een hoofdstuk gaat bijvoorbeeld over muziek; ‘Troost van Bach en Cohen’. Het boek opent dan ook met een verwijzing naar Bach: cantate BWV21:

“Ich hatte viel Bekümmernis in meinem Herzen
Aber deine Trötungen erquicken meine Seele.”

En het boek eindigt met een stukje uit Leonard Cohen’s ‘Boogie street’:

“So come, my friends, be not afraid
We are so lightly here
It is in love that we are made
In love we disappear.”

De Wachter performt dit dan ook met een knipoog; zie dit fragment:

Met liefde.

====================

Amsterdam, 14 februari 2023 (Valentijnsdag)