Het is vandaag 50 jaar geleden dat Neil Armstrong als eerste mens voet op de maan zette, onder het uitspreken van zijn fameuze woorden (u kent ze wel). In de media kon je er niet om heen: deze week werd in gedeeltes een reportage uitgezonden die de historie en de aanloop er naar toe mooi in beeld brachten.

Ook good old NOS wijdde er gisteren een special aan. En eerder werden we al geattendeerd op de historische herdenking in weekbrief voor 7 juli 2019 (nr.20); zie deze link voor de publieksversie. Dit is dezelfde weekbrief waar ik naar verwijs in mijn amuse ‘exostolisch‘.

Nu zou je kunnen voorspellen dat er zich na de eerste wandeling op de maan een soort opgaande lijn van ruimte-reizen zou ontwikkelen. Dat bleek niet het geval. In het oorspronkelijke ‘maan-programma’ had zich al een verschrikkelijk ongeluk voorgedaan, waarbij 3 astronauten levend verbrandden tijdens een proef-situatie op de lanceerbasis zelf…

Ik laat overigens het Russische programma en de fouten daarin hier buiten beschouwing.

Maar voor veel van ons staan nog de beelden voor ogen met de twee rampen met de ruimteveren Challenger en Columbia. Voor de herinnering:

Twee weken lang waren de zeven astronauten aan boord van het ruimteveer Columbia in een baan om de aarde geweest, en op 1 februari 2003 was het tijd om terug te keren naar huis. Maar de astronauten zouden nooit meer thuiskomen: 16 minuten voor de geplande aankomst werd het ruimteveer verpulverd in de dampkring. De astronauten waren op slag dood, en er zijn 85.000 brokstukjes gevonden in het westen van Texas. Het ongeluk werd veroorzaakt doordat een stukje isolatieschuim tijdens de lancering was losgekomen en een hitteschild had beschadigd. Het ruimteveer was daardoor niet bestand tegen de hitte en ging voor het oog van de camera in vlammen op.

Desintegratie van de Columbia

en eerder:

73 seconden na de lancering ontplofte het ruimteveer Challenger in een enorme vuurbal. Alle zeven astronauten aan boord kwamen om – maar niet ten gevolge van de explosie. De oorzaak van de explosie op 28 januari 1986 was een rubberen afdichtring – een zogeheten O-ring – die niet goed functioneerde. Daardoor bereikte het vuur van de lanceerraketten de brandstoftank, die ontplofte. Een kleine anderhalve maand na het ongeluk werd de bemanningsmodule op 30 meter diepte in zee gevonden. De astronauten zaten nog in de riemen, en uit forensisch onderzoek bleek dat ze niet op slag dood waren. Ze hadden de explosie overleefd, maar werden vervolgens blootgesteld aan een zeer sterke drukdaling, die hun vermoedelijk fataal werd voordat de module met 200 g insloeg op het water.

Explosie Challenger

Het hele programma met de Space Shuttles is overigens stil gelegd…

Daarmee zie je dat het dus lastig voorspellen was hoe de bemensde ruimtevaart zich zou ontwikkelen.

Nu is voorspellen in het algemeen lastig. Zo hadden we vroeger een serieuze – door het KNMI opgestelde, en door de televisie en radio gedeelde – weersvoorspelling. Dat is tegenwoordig omgebogen tot weersverwachting; daarmee voorkom je in ieder geval dat mensen kunnen klagen als de ‘verwachting’ niet uit komt…

De enige bij wie ik nog wel vertrouwen had in het geven van een voorspelling, was de waarzegster met glazen bol op de kermis. Toen ik daar laatst was moest ik nog een aardig bedrag betalen voordat ze mijn toekomst voorspelde; gezien de prijs zou het wel een gedegen voorspelling zijn. Nu was het een klein hokje waar ze werkte – blijkbaar wordt de huur per vierkante meter verrekend – en na het ontvangen van haar voorspelling stapte ik op maar stootte daarbij tegen de tafel. Per ongeluk viel daardoor de ‘glazen bol’ op de grond. Wat schets mijn verbazing toen de bol niet in duizend gruzelementen kapot viel, maar stuiterde en weer opveerde. Het bleek geen echte glazen bol te zijn, maar een van kunststof. Nou hoop ik maar dat haar voorspelling wel echt was…

En ineens schoot de uitspraak van Niels Bohr me weer door de gedachten; Bohr was degene die aan Einstein duidelijk moest maken dat de quantum-mechanica toch echt heel iets anders was dan de tot dan bekende natuurverschijnselen – iets waar Einstein maar niet aan kon wennen. Bohr is onder meer bekend om zijn uitspraak:

“Voorspellen is lastig, vooral als het om de toekomst gaat.”